INTERVIEW MET MOHAMMED IKOUBAAN (Moussem Festival) 

“Het draait voor ons rond diversiteit die binnen Marokko aanwezig is, maar die zich hier ook binnen de Marokkaanse gemeenschap vertaalt.” 

Sinds januari 2008 is Moussem een nomadisch kunstencentrum met permanente structuur. Het kunstencentrum is ontstaan uit de verschillende edities van het Moussem Festival dat zich sinds 2001 profileert in de kunstgemeenschap. Moussem zorgt voor verschillende aspecten binnen de kunstwereld met focus op Marokko en andere Islamitische invloeden. Ik sprak met Mohammed Ikoubaan over de werking van de organisatie en de doelen ervan. 

Vanwaar de naam ‘Moussem’festival?

Moussem betekent seizoen. De naam Moussem refereert naar een Marokkaans begrip. Moussem betekent ook een seizoengebonden evenement en is in bepaalde streken van Marokko gekend als volksfeest. Je kan het vergelijken met carnaval of Gentse feesten, waar mensen van overal afzakken naar de stad. Het is een samenkomst van mensen van platteland en van de stad. Maar het heeft ook een meer hedendaagse betekenis. Er zijn heel veel festivals die zich als ‘Moussem’ profileren zoals bijvoorbeeld in Noord-Marokko is er een internationaal festival zowel van theater, muziek, hedendaagse kunsten en dat heet Moussem van Asila. Dat was voor ons het idee om een Moussem van Antwerpen te hebben. Kortom, het is een cultureel festival dat openstaat voor iedereen en vooral dat aspect interesseert ons.  

Wat houdt het festival juist in?

Het festival is in eerste instantie een Antwerps gebeuren met focus op Marokko. Zo zijn we in 2001 althans begonnen. Later is het opengesteld voor andere culturen, voor de Maghreb-landen: Tunesië, Algerije enzovoort maar ook naar de andere gemeenschappen die in Antwerpen wonen zoals de Turkse gemeenschap, de Afghanen, de Tsjetsjenen. En natuurlijk ook naar Vlaams publiek omdat Moussem iets is dat doorgaat in reguliere cultuurhuizen, niet in een eigen gebouw. Het is een idee om de werking van Moussem te integreren binnen een bestaande structuur. 

Is integratie het doel?

Neen (lacht). In eerste instantie is het gewoon om een ander aanbod te genereren, een ander publiek te laten participeren. Maar los van al dat gedoe rond integratie en inburgering is het voor ons gewoon de mooie kanten van een cultuur te laten zien en die cultuur delen met andere mensen die er voor openstaan. Als dat een bijdrage is tot integratie is dat goed meegenomen, maar in onze hoofden zijn we daar echt niet mee bezig.   

Het festival bevat Marokkaanse invloeden en is gericht op de Islamcultuur; kan u mij een voorbeeld geven van die Marokkaanse invloeden?

De Marokkaanse invloeden zijn toch heel duidelijk. Ze zijn zowel te zien in onze muziek die wij programmeren als in theater. Maar dat wil niet zeggen dat die Marokkaanse invloeden zich beperken tot wat eigenlijk uit Marokko komt. Want die Marokkaanse invloeden kunnen ook hier ontstaan. Door lokale muziekgroepen te laten optreden bijvoorbeeld. Door hiphopgroepen te laten optreden en rapcultuur zo een plek te geven binnen het festival. Maar ook gewoon door contacten te bevorderen tussen Marokkaanse en Vlaamse artiesten. Soms programmeren we ook dingen die totaal niets te maken hebben met Marokko, Vlaams kindertheater bijvoorbeeld. Daarvoor hebben wij eigenlijk geen Marokkaans verhaal nodig en ook geen Marokkaanse theatermakers. Voor ons is dat Marokkaans geen eindpunt, geen doel op zich maar een referentiekader. Het gaat niet over Marokko als territorium, als land, het wordt breder geïnterpreteerd. Het gaat over Marokko eigenlijk als ruimte, als plek, waar verschillende culturen in participeren zoals ook in Marokko zelf: Berbers, Arabieren, Venetiërs, Fransen,… samenleven. Het draait voor ons rond de diversiteit die binnen in Marokko aanwezig is, maar die zich ook hier binnen de Marokkaanse gemeenschap vertaalt. 

Doen jullie ook zaken rond feestdagen als de Ramadan?

Wij hebben dat vroeger gedaan ja. Onder het mom van ‘De nachten van de Ramadan’. Dat was voor ons een manier om de aspecten van de Ramadan in de kijker te stellen. Dat gaat dan over het sociale en culturele aspect omdat in Marokko, maar uiteraard ook in andere Islamitische landen, een religieus gebeuren is zoals Kerstmis, feesten die hun oorsprong in de religie vinden. Maar naast religie zijn er ook andere aspecten aan gebonden. Voor de Ramadan is dat dan het cultureel en sociaal aspect. Ramadan was voor ons een moment om theater, muziek met accent op spirituele muziek dan, gesprekken en debatten te organiseren. Wij doen dat nu niet meer omdat we de kalender niet meer kunnen volgen, die maan die schuift constant op (lacht luid). Daarom zijn we daarmee gestopt. 

Komen er enkel allochtonen naar het festival?

Neen. Wij hebben echt een heel mooie mix van publiek. Maar dat hangt soms af van activiteit tot activiteit. Soms is de verhouding 50/50 en andere keren 80/20. Dat verandert constant. Als je theater en dans programmeert is dat vooral een Vlaams publiek met een kleine meerderheid van allochtonen. 

Hoe probeert U de mensen te bereiken?

Er zijn eigenlijk twee manieren. De eerste manier is de gewone, traditionele manier met flyers en affiches. En de tweede manier zijn onze netwerken binnen de gemeenschappen. Wij zijn opgegroeid vanuit de Marokkaanse gemeenschap dus wij kennen het publiek, het verenigingsleven. Wij weten waar we dat publiek kunnen vinden. Soms zijn er verenigingen die zelf ook mee programmeren. De gemeenschap zelf wordt dan ingeschakeld, niet alleen om te komen als publiek maar ook om mee te denken over welke projecten. Dat situeert zich binnen het kader van sociaal artistiek werken. 

  

Er zijn verschillende edities van het festival zoals bijvoorbeeld een lente-editie, hebben jullie elk seizoen een festival?

Nee, dat is nu geschiedenis. Vanaf januari 2008 zijn wij geen festival meer maar een nomadisch kunstencentrum met een permanente structuur (Daar ging mijn laatste vraag). Hetgeen centraal staat in het verhaal van een kunstencentrum is de vernieuwende werking waarbij de kunstenaar centraal staat. Zo stappen wij een beetje af van het evenement als basis van de werking. Maar wij blijven wel één keer per jaar een kunstevenement doen en dat is het festival in november. Het lentefestival hebben wij nu vervangen door een Moussem Urban, wat gaat over stedelijke culturen. Dat is ontstaan in een stedelijke context of dat nu in Casablanca, Antwerpen of New York is maakt eigenlijk niet uit. Het gaat om de nieuwe gemeenschappen die ontstaan via internet, de nieuwe hiphopcultuur en de rapcultuur. Alles wat eigenlijk te maken heeft met fusies tussen de verschillende genres, stijlen die nu ontstaan. Het is eigenlijk een klein festival dat wij nu gaan beginnen rond de aspecten van cultuurbeleving, gericht op subculturen. 

Werken jullie nog samen met andere organisaties?

Wij bestaan eigenlijk bij gratie van samenwerking. Wij hebben een bureau in het cultuurcentrum van Berchem, waar wij kunnen beschikken over de infrastructuur. Verder werken wij samen met een hele resem partners, zoals het Museum voor Hedendaagse Kunst, Paleis voor Schone Kunsten, het Toneelhuis, Zuiderpershuis, Wiels (met de vraag of ik dat ken?, even slikken ‘neen nog nooit van gehoord’  is mijn verbijsterde antwoord…vertaling: nieuw centrum voor Hedendaagse Kunst in Brussel) en nog andere verenigingen. Wij hebben gewoon ideeën. Daarom dat idee van wij zijn nomaden, wij hebben veel ideeën, een beetje geld en wij reizen Vlaanderen en Brussel rond met diezelfde ideeën en programmering. Zodanig dat hetgeen wij doen ook het publiek van De Heizel bereikt en dat het binnen een regulier kader plaatsvindt en niet in een aparte structuur. Moussem is een organisatie met een kleine ploeg en een jaarplan. Maar het programma wordt georganiseerd binnen de verschillende centra, dat is de essentie van de werking. 

Hoe worden de verschillende projecten gefinancierd?

Wij zijn erkend in het kader van het kunstendecreet, als kunstorganisatie en wij krijgen ook middelen van de Stad Antwerpen. Onze filosofie is als wij een euro investeren dan moet het ‘huis’ ook investeren. We vinden het belangrijk dat wij niet als alibi worden gebruikt. Omdat wij nu een kunstorganisatie zijn die uit de allochtone gemeenschap ontstaan is en dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Verantwoordelijkheid qua zaal en qua promotie.Dat moet zich ook vertalen in het aanbod van de verschillende huizen zelf. Zij moeten dus ook budgetten vrijmaken en niet afwachten tot ‘wij’ iets doen. We doen dat samen.

L.G.


Voor meer info kan je terecht op www.moussem.be of op www.myspace.com/moussem_nuffsaid                                   

Advertenties