FREUD IN MAROKKO, Identiteit in de kijker

Op de sofa bij psychoanalyticus Paul Dahan

Wie ben ik en wat doe ik hier? In een vluchtige wereld als de onze is het soms moeilijk om te weten wie je bent, laat staan te weten wie anderen zijn. Als gevolg hiervan hebben vele gemeenschappen de neiging zich heel erg in zichzelf te keren. Met de talloze oorlogen en conflicten als het bekende resultaat. Maar hoe weten we wie we zijn en hoe kunnen we ervoor zorgen dat bevolkingsgroepen elkaar niet meer voortdurend in de haren vliegen? Dat zijn vragen waarop psychoanalyticus Paul Dahan een antwoord tracht te vinden. Welkom bij Freud in Marokko.

Wat? Freud in Marokko? Neen, wees gerust, er zitten geen ‘gaten in uw cultuur’ en evenmin lijdt u aan één of andere vorm van vroegtijdige Alzheimer. Freud is immers nooit in Marokko geweest en er bestaat zelfs geen enkel concreet verband tussen hem en dit Noord-Afrikaanse land. Toch is de titel van deze expo niet helemaal uit de lucht gegrepen. Want behalve dat het een naam is die tot de verbeelding spreekt, vat hij het opzet van de tentoonstelling als geen ander samen.

Door stil te staan bij dromen en de interpretatie ervan, een fenomeen waaraan zowel in de Marokkaanse traditie als door Freud veel belang wordt gehecht, zet Dahan de bezoeker ertoe aan na te denken over zijn eigen identiteit. Want “onze identiteit wordt ons als het ware opgedrongen door onze omgeving en is bijgevolg, in sommige gevallen, veranderlijk. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er mensen zijn  die op een bepaald moment in hun leven in de knoop zitten met wie ze zijn en misschien zelfs vervallen in extremen. Daarom is het de levenstaak van ieder van ons om af en toe eens halt te houden en na te denken over zijn identiteit.”

Een wandeling doorheen de opeenvolgende tentoonstellingsruimtes – of zijn het de kamers van je onderbewustzijn –  is echter meer dan een confrontatie met jezelf en de ‘ander’. Naast zelfreflectie leert Freud in Marokko je bovendien hoe rituelen het leven van een individu structureren en verhaalt wat er gebeurt wanneer die structuur, ondanks de individuele en collectieve rituelen, uit evenwicht raakt.

Een bezoek aan de tentoonstelling is door de rechtstreekse confrontatie met het identiteitsvraagstuk op meerdere momenten iets dat naar de keel grijpt en vraagt enige intellectuele inspanning. De divan op het einde mag dan ook gerust met een kleine knipoog geïnterpreteerd worden. 

 

FREUD IN MAROKKO, Identiteit in de kijker: nog tot 15 mei in het Centrum voor Joods-Marokkaanse Cultuur, Vander Elstplein 19, Brussel (Ukkel).

Advertenties